Παραδοσιακά εργαλεία

Η οικονομία, και ο τρόπος διαβίωσης των κατοίκων της Ημαθίας αλλά και ολόκληρηςτηςχώρας μέχρι και τα μέσα του αιώνα μας υπήρξε κατεξοχήν αγροτικός. Τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν οι άνθρωποι αποτελούσαν όχι μόνο της οικονομικής ζωής αλλά εξυπηρετούσαν τους ηπειρώτες σε κάθε δραστηριότητα του καθημερινού τους βίου.

Η διάκριση των εργαλείων
Τα εργαλεία χωρίζονται σε κατηγορίες ανάλογα με την χρησιμότητά τους:

  • Εργαλεία για το σκάψιμο (σκαπτικά).
  • Εργαλεία για την όργωμα, το σβάρνισμα και την σπορά των χωραφιών.
  • Εργαλεία για τον θερισμό.
  • Εργαλεία για το αλώνισμα και το λίχνισμα των καρπών.
  • Εργαλεία για το άλεσμα και την γενικότερη επεξεργασία της συγκομιδής.
  • Λοιπά εργαλεία για γενικότερες χρήσεις.

Παρουσίαση των γεωργικών εργαλείων

  • Εργαλεία για το σκάψιμο (σκαπτικά).
    • Η τσάπα: Είναι κυρίως σιδερένια, με ξύλινη λαβή και μεγάλο πλατύ κοφτερό κεφάλι σε σχήμα ημισφαίριου αλλά και τετράγωνο, ελαφρώς κυρτό. Χρησιμοποιείται στο χωράφια, κυρίως για το τσάπισμα του καπνού και του καλαμποκιού, αλλά και του λαχανόκηπου, του μπαξέ κτλ.Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από τις γυναίκες.
    • Το φτυάρι: Με προέκταση ξύλινη (το στειλιάρι) καταλήγει σε ένα πλατύ σιδερένιο στόμιο. Κατασκευάζεται κυρίως από σίδερο ή χάλυβα, Χρησιμοποιείται κυρίως από άνδρες για σκάψιμο ακόμα και πολύ μεγάλων τρυπών στο έδαφος. Με αυτό κυρίως σκάβανε τα μικρής έκτασης εδάφη (μπαξέδες) αλλά και μετακινούσαν το χώμα, το χιόνι, την άμμο.Με φτυάρι ανοίγουν και τους τάφους για το θάψιμο των νεκρών. 
    • Η αξίνα ή τσαπί η σκαλιστήρι: Σχεδόν πανομοιότυπο όργανο με την τσάπα, μόνο που είναι μικρότερο και ελαφρύτερο και χρησιμοποιείται κατά βάση από τις γυναίκες για το σκάλισμα των κήπων. 
    • Η τσατάλα: ένα όργανο με δύο σιδερένιες μύτες, ώστε να μπορεί να μπαίνει βαθειά στο έδαφος και να δημιουργεί ρωγμές. Βέβαια δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από την τσατάλα των παιδικών μας χρόνων, το διχαλωτό εκείνο ξύλινο αντικείμενο που κατάλληλο επεξεργασμένο λειτουργούσε (σφενδόνα) ως ...κυνηγετικό όπλο. Η καταγωγή της λέξης είναι τουρκική: çatal = πηρούνι.
    • Ο κασμάς: Αρκετά βαρύ όργανο, το χρησιμοποιούσαν κατά βάση οι άνδρες για το αποτελεσματικό άνοιγμα μεγάλων τρυπών, λακκουβών στο έδαφος. Έχει δύο άκρες μία μυτερή και μία με πλατύτερη επιφάνεια. η ονομασία προέρχεται από την τουρκική λέξη: Kazma.
  • Εργαλεία για την όργωμα, το σβάρνισμα και την σπορά των χωραφιών.
    • Το υνί: Ήταν σιδερένιο εργαλείο, μονό ή διπλό (το συναντάμε και σε μεγαλύτερες διαστάσεις). Το υνί είναιουσιαστικά ένα κομμάτι σίδερο με μυτερή προεξοχή που ήταν σφηνωμένο πάνω σε ένα κομμάτι ξύλο, που βρισκόταν στη βάση του αρότρου. Είχε καμπύλο σχήμα. Το υνί χρησίμευε για να ανοίγουν τις «αυλακιές». Το έσερναν άλογα, αγελάδες ή γαϊδούρια και οι γεωργοί όργωναν τα χωράφια.
    • Ο Ζυγός: ένα ξύλινο κατασκεύασμα με χωρίσματα από σίδερο που χρησιμοποιούσε ο ζευγολάτης για να ζέψει το υνί στα ζώα.
    • Η Σβάρνα ή η σανίδα: Ένα μεγάλο τετράγωνο ή παραλληλόγραμμο ξύλινο κυρίως με καρφιά στην μια του πλευρά, που χρησιμοποιούνταν για το σβάρνισμα του χωραφιού, τον κατακερματισμό των σβόλων και το ίσιωμα του χωραφιού. Προέρχεται από την σλαβική λέξη barna (με προσθήκη, μπροστά, του τελικού σίγμα).
  • Εργαλεία για τον θερισμό.
    • Το δρεπάνι: Κοφτερό οδοντωτό σιδερένιο εργαλείο που χρησίμευε για το κόψιμο των σιταριών, κριθαριών, για το αλώνισμα, αλλά και για το κόψιμο των χόρτων.
  • Εργαλεία για το αλώνισμα και το λίχνισμα των καρπών.
    • Η τζουγκράνα καιτο δικράνι: Ξύλινο όργανο με δύο ή τρία δόντια στην άκρη του, σαν ένα τεράστιο πιρούνι, που χρησιμοποιούσαν οι αγρότες για το λίχνισμα των δημητριακών κατά το αλώνισμα. Με το δικράνι τέλος ανακάτευαν τα στάχυα και λίχνιζαν τα άχυρα.
    • Το κόσκινο: Λαμαρινένιο εργαλείο με τρύπες, μεγάλες και μικρές, όπου οι αγρότες ξεσκόνιζαν την παραγωγή, ξεχωρίζοντας τον καρπό από τα μικρά άχυρα. Χρησιμοποιούνταν με την ίδια λογική και ως οικιακό σκεύος από τις νοικοκυρές για το λίχνισμα αλευριού κτλ. 
    • Η Γιουβάρλα: Μια μεγάλη οδοντωτή σανίδα, που την έζευαν κυρίως σε γαϊδούρια και πατούσαν την παραγωγή ώστε ο καρπός να διαχωριστεί από τον κορμό του.
  • Εργαλεία για το άλεσμα και την γενικότερη επεξεργασία της συγκομιδής.
    • Ο μύλος: Μια παραλλαγή του ανεμόμυλου, που συναντάται στα νησιά, μόνο που εδώ τον κεντρικό άξονα τον σέρνουν ζώα.
    • Ο χειρόμυλος: Δύο καλά διαμορφωμένες πέτρες, η μία πάνω από την άλλη, στερεωμένες σε ένα ξύλινο οδηγό, που χρησιμοποιούνταν για το άλεσμα μικρών ποσοτήτων δημητριακών. 
  • Λοιπά εργαλεία για γενικότερες χρήσεις.
    • Κλαδευτήρι: Ψαλίδι σε διάφορα μεγέθη για το κλάδεμα των δένδρων.
    • Τσεκούρι: Εργαλείο κατάληξη σε αιχμηρή άκρη για το κόψιμο ξύλων.
    • Κούτσουρο: Μεγάλος κορμός δένδρου, κατάλληλα διαμορφωμένος για ποικίλες εργασίες (κόψιμο ξύλων, κρέατος κτλ.).
    • Καρότσι επί ενός τροχού.
    • Ο τέντζερης (και το καπάκι του): Χαλκωματένιο σκεύος της αγρότισσας για την παρασκευή κάθε είδους φαγητού.Σε τακτά χρονικά διαστήματα έπρεπε να γίνει καθαρισμός από τους λεγόμενους γανωματήδες της εποχής.

Φόρμα Σχολίων

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
3 + 12 =

Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.